حمام مجاور حسينيه درمحله پائین در  زمینی غیر مسطع قرار دارد

این حمام را در اوايل انقلاب جهت نوسازی توسط جهاد سازندگی و با همکاری و همیاری مردم وکار فرمائی انجمن اسلامی قاهان تخریب  گردید و یک حمام دو قلو یکی زنانه و یکی مردانه و یک موتورخانه ومنبع اب مشترک احداث کردند که چند سالی بیشتر خدمات دهی نکرد و به دلایل مختلف (ساخت حمامهای شخصی در خانه ها و به صرفه نبودن درامدان ) 

رها و اخیرا در حال نابودی کامل میباشد.

لازم بذکر است قسمتی از زمین انرا هم واگذارکردند. موضوع ساخت حمام یکی از کارهای  کارشناسی نشده بعد از انقلاب بود. چون می شد، با تعمیرات اساسی هم حمام را که یک اثار باستانی بود ،حفظ کرد، و هم مورد بهره برداری مردم باشد.

به هر حال الان دیگر حمامی  نیست و این یادداشت یاد اور ان اثار تاریخی که از سنگ و ساروژ ساخته شده  بود ، و در نوع ساخت بی نظیر بود است و نشانه فرهنگ این دیار بود هستیم.

از درب که وارد مي شديد، پله مي خورد و به پائين می رفت . وارد  راهرو منتهی به صحن رختکن که اول ورودي حمام بود می شدید، صحن حمام که در وسط آن يک حوض 6 يا 8 ضلعي قرارداشته و دردورتادور اين محوطه سکوهايي وجود داشته که در زير سکوها فضايي براي قراردادن کفش و دمپايي وجود داشته و روي آن مي نشستند و لباسهاي خود را آنجا قرارمي دادند . حوض با موزائيک آبي تزئین  شده بوده و یک شیر اب در ان جریان داشت.  

 هرکس، لباس خودش را لاي بقچه خودش، مي گذاشت و داخل راهروئی منتهی به صحن اصلی حمام می شد.

طرح حمام قاهان مشابه طرح حمام کرمان بود. فقط در ابعاد کوچکتر نقشه و رختکن و حوض اول مشابه هم بودند. از صحن رخت کن  يک راهرو تاريک وجودداشت .که به صحن  دوم متصل مي شد. در انتهای اين راهرو يک شير آب وجود داشت که براي شستن پاها و آب کشيدن از  آن مورد استقاده قرار مي گرفت.

در اتاق دم يک حوض مربع شکل به ابعاد حدود 1 در 2 متر آب خنک وجود داشت در سمت راست ورودي به حمام اصلي قسمتي بود که افراد اقامه نماز میکردندکه يک موزائيک بيشتر ارتفاع داشته و آن را سنگ کرده بودند،بعد چنددوش و راه پله که منتهی به خزینه می شد. (قبل از لوله کشی مورد استفاده بود ) ،وجود  داشت .

 خزينه مستطيل شکل بوده که چند پله داشته و سه در يک و نيم متري یا دو متر . داخل خزينه آب داغ وجود داشت و از آن اب برمي داشتند.

و بقيه کف اتاق دم صاف بوده و سنگ کرده بودند. در ضلع شرقی  چندین دوش وجود داشت و در ضلع شمالی يک حوض کوچک مستطيل شکل اب خنک و اب گرم  وجود داشته که این حوض تامین کننده اب کل استفاده  کننده ها بود . و در کنار ان یک  فرو رفتگی که سکوی ال مانند داشت  و یک حوض اب سرد .

حمام سحرها (صبح زود) باز مي شد آب خزينه خيلي تميز نبوده است.ا

البته چند سالی بود که دیگر از خزینه استفاده نمی کردند، و لوله کشی و دوش گذاشته بودند .در گذشته دور <<حمامی>>  بوته وهيزم را از بيابان یا باغات جمع آوري مي کرد و به حمام مي آورد. و حمام را گرم مي کرد و حمام هميشه براي مردم حاضر آماده بود.

 حمامي حمام را اجاره مي کرد و مجبور بود هميشه حمام را گرم نگه دارد.

چند سالی بود که استفاده از هیزم هم کنار رفته بود، و دیگر از نفت سیا استفاده میکردند.

و کار ان نسبت به قبل راحتر شده بود، ولی اگر بی دقتی می کردند باعث اتش سوزی میشد که این موضوع در بعد ازتجدید بنا هم  بارها اتفاق افتاد.

معمولا در طول روز حمام در اختيار زنان قرارداشته. صبح ها ساعت 4 تا 7 صبح،و هم چنين غروب ها از5 تا 10 شب مخصوص آقايان بوده است.

قسمتي که براي گرم کردن آب استفاده مي شد به نام "تون" معروف بوده .که هيزم و بوته

را در انجا  مصرف مي کردند. تون حمام بيرون حمام بوده و در کوچه کناري قرارداشت ، يک فضاي بسته مانند زاغه وجود داشت .

 تون حمام طوری بود که پائین تر از حمام وبه کل زیر سطح حمام تونل داشت زمانی که حمام را روشن میکردند بجزگرم کردن اب، کل حمام گرم می شد، بام حمام حداکثر يک تا يک و نيم متر از سطح زمين ارتفاع داشت،هزینه حمام نا چیز بود به حمامي روزانه پول يا جنس نمي دادند.

 زنها يک یا دو عدد نان به وي مي دادند و مردها در سال يکي دو من گندم به او مي دادند.

کسي که زن نداشت جزو سر نبود و هر وقت زن مي گرفت جزو يک سر حساب مي شد و بايد 2 من گندم ساليانه  میداد و در اواخر نيز پول رواج پيدا کرد ، و پول مي دادند دو ریال پنج ریال و ده ریال ......

نکات :

1- درگذشته حمام را طوری میساختند که اب مستیم (بدون وسایل جانبی مثل موتور و پمپ و..)

 2- نسبت به سطح زمین چند متر پائین تر می ساختند تا در معرض سرما زمستان نباشد.

3- انرژی که برای گرم کردن اب خزینه از تونلهای ساخته شده در زیر حمام کل فضای حمام

گرم میشد . و نیازی به دستگاههای گرم کننده نبوده  است .

4- سقف ها را گنبدی می ساختند تا بخار اب گرم باعث چکیدن روی سر افراد نشود و هم

ضربه پذیری کمتری داشته باشد (نسبت به حوادث)  

تون: به محل قرار داشتن موتورخانه و وسایل گرمکننده میگویند

سر :خانواده/ یک مرد وزن وبچه های انها

نویسنده امیر بختیاری